Witaminy na oczy – co jeść, żeby wzrok miał z czego korzystać

Dla oczu najważniejsze są witamina A, ryboflawina (B2) i cynk, które według przepisów UE pomagają w utrzymaniu prawidłowego widzenia, oraz witaminy C i E, selen i miedź, pomagające chronić komórki przed stresem oksydacyjnym. Do tego dochodzą luteina, zeaksantyna, kwasy omega-3 i antocyjany z jagód. Większość z nich zapewni zróżnicowany talerz: warzywa, nabiał, jajka, ryby, orzechy i kasze.

Które składniki odżywcze są ważne dla oczu?

Oko jest jednym z najbardziej aktywnych narządów w ciele: siatkówka bez przerwy przetwarza światło, zużywa dużo tlenu i potrzebuje stałego dopływu kilku konkretnych składników. Dla części z nich Unia Europejska dopuściła oświadczenia zdrowotne wymienione w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 432/2012. Dla innych takich oświadczeń nie ma – opisujemy je wtedy po prostu jako składniki obecne w oku lub w żywności.

Szybki przegląd przed szczegółami:

Składniki odżywcze kojarzone z oczami i ich źródła w codziennej diecie
SkładnikGdzie go szukaćCo mówi rejestr UE
Witamina Awątróbka, jajka, masło; marchew i dynia jako beta-karotenpomaga w utrzymaniu prawidłowego widzenia
Ryboflawina (B2)mleko, kefir, ser, jajka, migdałypomaga w utrzymaniu prawidłowego widzenia
Cynkpestki dyni, kasza gryczana, wołowina, serpomaga w utrzymaniu prawidłowego widzenia
Witamina Cnatka pietruszki, czarna porzeczka, papryka, kiszonkipomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym
Witamina Eolej słonecznikowy i rzepakowy, migdały, orzechy laskowepomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym
Selen i miedźorzechy brazylijskie, ryby, jajka; kakao, kaszepomagają w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym
Luteina i zeaksantynajarmuż, szpinak, natka, żółtko, kukurydzabrak oświadczenia – barwniki plamki żółtej
Omega-3 i antocyjanyśledź, makrela, siemię lniane; jagody leśnew tym zestawieniu opisujemy je bez oświadczeń

Witamina A i beta-karoten – co je łączy?

Witamina A jest potrzebna do wytwarzania rodopsyny, barwnika w pręcikach siatkówki, który reaguje na słabe światło. Dlatego od dawna łączy się ją z widzeniem o zmierzchu. Oświadczenie unijne brzmi krótko: witamina A pomaga w utrzymaniu prawidłowego widzenia.

W żywności występuje w dwóch postaciach. Gotową witaminę A (retinol) znajdziesz w produktach zwierzęcych: wątróbce, jajkach, maśle, pełnotłustym serze i tranie. Rośliny dostarczają beta-karotenu, który organizm przerabia na witaminę A według potrzeb – jego bogatym źródłem są marchew, dynia, bataty, jarmuż i suszone morele. Szczegóły zebrał amerykański Office of Dietary Supplements.

Dwie uwagi praktyczne. Retinolu w dużych dawkach nie należy łączyć z kilkoma suplementami naraz, a kobiety w ciąży powinny ustalić jego ilość z lekarzem. Wysokie dawki beta-karotenu w kapsułkach nie są z kolei zalecane palaczom. Marchew na obiad to zupełnie inna sprawa – z jedzenia trudno dostarczyć za dużo.

Świeże marchewki z natką na drewnianej desce

Za co odpowiada ryboflawina, czyli witamina B2?

Ryboflawina bierze udział w przemianach energetycznych w każdej komórce, także w tkankach oka. Rejestr UE przypisuje jej trzy oświadczenia: pomaga w utrzymaniu prawidłowego widzenia, pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym i pomaga w zmniejszeniu uczucia zmęczenia i znużenia.

Najwięcej jej w nabiale – mleku, kefirze, jogurcie, twarogu i serach – a także w jajkach, migdałach, grzybach i mięsie. Ciekawostka z kuchni: ryboflawina rozkłada się na świetle, dlatego mleko w przezroczystej butelce zostawione na parapecie traci jej część. Najlepiej trzymać je w lodówce, w kartonie.

Dlaczego cynk i miedź często występują razem?

Siatkówka i naczyniówka należą do tkanek o najwyższym stężeniu cynku w organizmie. Cynk uczestniczy między innymi w przemianach witaminy A. Unijne oświadczenia mówią, że pomaga w utrzymaniu prawidłowego widzenia oraz w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym.

Dobre źródła w polskiej kuchni to pestki dyni, kasza gryczana, płatki owsiane, wołowina, żółty ser, fasola i soczewica. Wegetarianie dostarczają go zwykle mniej, bo z roślin wchłania się słabiej – pomaga moczenie strączków i kiełkowanie nasion.

Miedź pojawia się obok cynku nie bez powodu. Długotrwałe przyjmowanie dużych ilości cynku może ograniczać wchłanianie miedzi, dlatego dobrze zaprojektowane formuły zawierają oba pierwiastki. Miedź również pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym; znajdziesz ją w orzechach, kakao, kaszach i roślinach strączkowych.

Pestki dyni, orzechy i ziarna zbóż w drewnianych miseczkach

Witaminy C i E – jak współpracują?

Obie pomagają w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym, a do tego wzajemnie się wspierają: witamina C pomaga odnawiać witaminę E, która rozpuszcza się w tłuszczach i chroni błony komórkowe. Witamina C dodatkowo pomaga w zmniejszeniu uczucia zmęczenia i znużenia.

Witaminy C szukaj w natce pietruszki, czarnej porzeczce, papryce, brukselce, owocach dzikiej róży i kiszonej kapuście – ta ostatnia zimą bywa w Polsce najtańszym źródłem. Witamina E kryje się w oleju słonecznikowym i rzepakowym, migdałach, orzechach laskowych, pestkach słonecznika i kiełkach pszenicy. Garść orzechów i łyżka oleju do sałatki zwykle wystarczą, żeby witaminy E w diecie nie brakowało.

Czy selen trzeba dostarczać osobno?

Zwykle nie, jeśli dieta jest urozmaicona. Selen pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym, a dostarczają go ryby, owoce morza, jajka, podroby i pełnoziarniste produkty. Rekordzistą są orzechy brazylijskie: jeden, dwa dziennie dają już sporą porcję. Więcej nie znaczy lepiej – przy selenie łatwo przesadzić, dlatego nie zjadaj ich garściami i uważaj na łączenie kilku preparatów z tym pierwiastkiem.

Co wiadomo o luteinie, omega-3 i antocyjanach?

Te składniki nie mają w Unii oświadczeń zdrowotnych, ale często pojawiają się w rozmowach o oczach. Warto wiedzieć, czym są.

Luteina i zeaksantyna

Żółte karotenoidy, które gromadzą się w plamce żółtej i tworzą tam pigment plamkowy. Najwięcej ich w jarmużu, szpinaku i natce pietruszki. Wszystko o źródłach, przyswajaniu i etykietach opisujemy w poradniku luteina i zeaksantyna.

Kwasy omega-3

Kwas DHA jest jednym z głównych tłuszczów budujących błony komórek siatkówki. Dostarczają go tłuste ryby morskie: śledź, makrela, łosoś, sardynki. Rośliny – siemię lniane, olej lniany, orzechy włoskie – dają kwas ALA, z którego organizm wytwarza DHA w niewielkiej ilości. Dwie porcje ryby w tygodniu to prosty cel.

Antocyjany z borówki czernicy

Granatowe barwniki owoców. Borówka czernica, w Polsce nazywana po prostu jagodą, ma je w całym miąższu, dlatego barwi język na fioletowo; borówka amerykańska – głównie w skórce. Jagody tradycyjnie kojarzy się z oczami. Latem warto kupować je świeże, a zimą sięgać po mrożone, które zachowują barwniki.

Kapsułki z olejem rybim obok łososia, orzechów włoskich i nasion

Co wykazały badania AREDS?

Badania AREDS i AREDS2, prowadzone przez amerykański Narodowy Instytut Oka (NEI), sprawdzały konkretną formułę z wysokimi dawkami witamin C i E, cynku i miedzi – najpierw z beta-karotenem, potem z luteiną i zeaksantyną w jego miejsce. Uczestnikami były osoby ze średnio zaawansowanym zwyrodnieniem plamki związanym z wiekiem, pod stałą opieką okulistów. Według NEI formuła zmniejszała u nich ryzyko przejścia choroby w zaawansowane stadium.

W AREDS2 sprawdzano też dodatek kwasów omega-3 do formuły i nie zmienił on wyników. Dawki z tych badań są wielokrotnie wyższe niż w zwykłej diecie i dotyczą określonej grupy osób, dlatego decyzję o takiej formule podejmuje się z okulistą. Dla wszystkich pozostałych najważniejszy pozostaje zróżnicowany talerz.

Jak może wyglądać tygodniowy talerz przyjazny oczom?

Nie trzeba egzotycznych produktów ani skomplikowanych przepisów. Oto przykładowy tydzień zbudowany z tego, co jest w każdym polskim sklepie:

Przykładowy tydzień – produkty łatwo zamienić na sezonowe odpowiedniki
DzieńPropozycjaCo wnosi
Poniedziałekowsianka z jagodami i pestkami dyniantocyjany, cynk
Wtorekzupa krem z dyni z jogurtembeta-karoten, ryboflawina
Środamakrela z ziemniakami i surówką z kiszonej kapustyomega-3, witamina C
Czwartekomlet ze szpinakiem i szczypiorkiemluteina, witamina A
Piątekpieczony łosoś z kaszą gryczaną i brokułemomega-3, cynk, luteina
Sobotasałatka z jarmużem, jajkiem i olejem rzepakowymluteina, witamina E
Niedzielakefir z czarną porzeczką i garść migdałówryboflawina, witaminy C i E

Przekąska na każdy dzień: marchewka, papryka albo garść orzechów zamiast słodyczy przy biurku.

Jakie sygnały ze strony oczu wymagają pilnej pomocy?

Żaden jadłospis nie zastąpi badania, gdy dzieje się coś nagłego. Do okulisty lub na szpitalny oddział ratunkowy trzeba zgłosić się od razu, gdy wystąpi nagła utrata widzenia, błyski światła z cieniem lub zasłoną w polu widzenia, ból oka z silnym zaczerwienieniem, nagłe podwójne widzenie albo nagle zamazany obraz. W razie wątpliwości dzwoń pod 112.

Kiedy sięgnąć po witaminy na oczy w kapsułkach?

Suplement diety nie służy do leczenia chorób oczu i nie zastępuje badania wzroku ani okularów, ale niektóre osoby dodają do diety składniki takie jak witamina A, cynk, witaminy C i E, luteina czy ekstrakt z borówki czernicy. Zwykle to dorośli, którzy jedzą nieregularnie, rzadko sięgają po warzywa albo wiele godzin dziennie spędzają przy ekranie.

Przykładem szerokiej formuły jest Visospect Forte: ekstrakt z borówki czernicy, luteina, zeaksantyna, witaminy A, C, E i z grupy B, biotyna, cynk i miedź w jednej formule. Pozostałe kapsułki dostępne w Polsce, z ich składem i ceną, zestawiamy w porównaniu suplementów na oczy. Jeśli przyjmujesz już multiwitaminę, sprawdź, czy składniki się nie dublują, a w ciąży, przy lekach lub chorobie oczu najpierw porozmawiaj z lekarzem.

Kapsułki · 30 kapsułek

Visospect Forte

Ekstrakt z borówki czernicy · Luteina · Zeaksantyna

4,5 · 28 opinii

97 zł przy odbiorze, u kuriera

Zobacz i zamów →

Kapsułki · 20 kapsułek

Ocuxil

Ekstrakt z borówki czernicy · Ekstrakt z aksamitki · Cynk

155 zł przy odbiorze, u kuriera

Nasza szczegółowa recenzja ↗

Formularz zamówienia na naszej stronie partnerskiej zdrowiena5.pl

Pytania i odpowiedzi

Czy marchew poprawia wzrok?

Marchew to świetne źródło beta-karotenu, z którego organizm wytwarza witaminę A, a ta pomaga w utrzymaniu prawidłowego widzenia. Nie zmienia jednak wady wzroku – do tego są okulary i soczewki.

Która witamina jest najważniejsza dla oczu?

Nie ma jednej. Witamina A, ryboflawina i cynk mają unijne oświadczenie o utrzymaniu prawidłowego widzenia, a witaminy C i E chronią komórki przed stresem oksydacyjnym. Najlepiej działa ich zestaw z urozmaiconej diety.

Czy mrożone jagody są równie wartościowe jak świeże?

Tak, mrożenie dobrze zachowuje antocyjany. Zimą mrożone jagody do owsianki czy koktajlu to praktyczny wybór.

Czy można przedawkować witaminy na oczy?

Z jedzenia praktycznie nie. Przy suplementach tak – zwłaszcza witaminę A, cynk i selen, jeśli łączy się kilka preparatów. Dlatego trzymaj się dziennej porcji z etykiety i sprawdzaj, czy składniki się nie powtarzają.

Rano czy wieczorem – kiedy przyjmować witaminy na oczy?

Najlepiej z posiłkiem, bo witaminy A i E oraz luteina rozpuszczają się w tłuszczach. Pora dnia ma mniejsze znaczenie niż regularność i zalecenie z opakowania.

Czy wegetarianin dostarcza wystarczająco cynku?

Może, ale wymaga to uwagi. Cynk z roślin wchłania się słabiej, więc warto codziennie jeść strączki, kasze, pestki dyni i orzechy, najlepiej moczone lub kiełkowane.

Visospect Forte

Visospect Forte: zamów z płatnością przy odbiorze

Zostaw imię i numer telefonu, a operator sprzedawcy oddzwoni, żeby potwierdzić zamówienie i dostawę.

Zamów Visospect Forte · 97 zł →
Visospect Forte · 97 złpłatność przy odbiorze
Zamów →