Βιταμίνες και θρεπτικά συστατικά για τα μάτια: τι λέει η ΕΕ και τι μπαίνει στο πιάτο

Για την όραση, η ΕΕ έχει εγκρίνει ισχυρισμούς υγείας για τρία θρεπτικά συστατικά: τη βιταμίνη A, τη ριβοφλαβίνη (B2) και τον ψευδάργυρο, που συμβάλλουν στη διατήρηση της φυσιολογικής όρασης. Δίπλα τους στέκονται οι βιταμίνες C και E, το σελήνιο και ο χαλκός, η λουτεΐνη, η ζεαξανθίνη, τα ωμέγα-3 και οι ανθοκυανίνες. Εδώ θα δείτε τι κάνει το καθένα, πού το βρίσκετε και πώς στήνετε μια εβδομάδα στο τραπέζι.

Εικονογράφηση ματιού με μύρτιλα, καρότο και λουλούδια κατιφέ

Ποια θρεπτικά συστατικά έχουν εγκεκριμένο ισχυρισμό για την όραση;

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση ένα τρόφιμο ή συμπλήρωμα μπορεί να αναφέρει όφελος για την υγεία μόνο με τις διατυπώσεις του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 432/2012. Ο πίνακας συγκεντρώνει όσα αφορούν τα μάτια και τα κύτταρα, μαζί με τις πιο απλές πηγές τους.

Εγκεκριμένοι ισχυρισμοί της ΕΕ που σχετίζονται με την όραση και τα κύτταρα
ΣυστατικόΤι επιτρέπεται να λέγεταιΠού το βρίσκετε
Βιταμίνη Aσυμβάλλει στη διατήρηση της φυσιολογικής όρασηςαυγά, γάλα, βούτυρο, συκώτι· β-καροτένιο σε καρότο και κολοκύθα
Ριβοφλαβίνη (B2)φυσιολογική όραση· προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρεςγιαούρτι, φέτα, αυγά, αμύγδαλα, μανιτάρια
Ψευδάργυροςφυσιολογική όραση· προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρεςμύδια, μοσχάρι, φακές, κολοκυθόσποροι
Βιταμίνη Cπροστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες· μείωση της κούρασης και της κόπωσηςπορτοκάλια, λεμόνια, πιπεριές, μπρόκολο
Βιταμίνη Eπροστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρεςελαιόλαδο, αμύγδαλα, φουντούκια, ηλιόσποροι
Σελήνιο, χαλκόςπροστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρεςψάρια, αυγά, όσπρια, ξηροί καρποί

Η λουτεΐνη, η ζεαξανθίνη και οι ανθοκυανίνες του μύρτιλου δεν έχουν εγκεκριμένο ισχυρισμό υγείας. Γι' αυτό τις περιγράφουμε για αυτό που είναι: φυσικές χρωστικές των φυτών και του ματιού.

Γιατί η βιταμίνη A λέγεται βιταμίνη της όρασης;

Η βιταμίνη A χρειάζεται για να σχηματιστεί η ροδοψίνη, η χρωστική των ραβδίων του αμφιβληστροειδούς που μας επιτρέπει να βλέπουμε με λίγο φως. Γι' αυτό η έλλειψή της συνδέεται κλασικά με τη δυσκολία όρασης το σούρουπο. Κατά τον κανονισμό της ΕΕ, η βιταμίνη A συμβάλλει στη διατήρηση της φυσιολογικής όρασης.

Τη βρίσκουμε με δύο μορφές. Έτοιμη, ως ρετινόλη, στα αυγά, στα γαλακτοκομικά και στο συκώτι. Και ως β-καροτένιο, που ο οργανισμός μετατρέπει σε βιταμίνη A όταν τη χρειάζεται: καρότα, κολοκύθα, γλυκοπατάτα, βερίκοκα, σπανάκι. Το β-καροτένιο από τα λαχανικά δεν «ξεχειλίζει», γιατί η μετατροπή ρυθμίζεται.

Προσοχή χρειάζεται στα σκευάσματα. Πολλή έτοιμη βιταμίνη A δεν συνιστάται στην εγκυμοσύνη, και το β-καροτένιο σε υψηλή δόση δεν προτείνεται σε καπνιστές. Αν παίρνετε ήδη πολυβιταμίνη, ελέγξτε το σύνολο πριν προσθέσετε κάτι.

Τι κάνει η ριβοφλαβίνη για τα μάτια;

Η ριβοφλαβίνη, η βιταμίνη B2, συμβάλλει στη διατήρηση της φυσιολογικής όρασης και στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες. Είναι υδατοδιαλυτή, δεν αποθηκεύεται σε μεγάλες ποσότητες και τη χρειαζόμαστε σχεδόν κάθε μέρα.

Στο ελληνικό τραπέζι έρχεται εύκολα: ένα γιαούρτι το πρωί, λίγη φέτα στη σαλάτα, αυγά, αμύγδαλα, μανιτάρια. Μια πρακτική λεπτομέρεια από την κουζίνα: η ριβοφλαβίνη χαλά στο φως, γι' αυτό το γάλα κρατά καλύτερα σε αδιαφανή συσκευασία.

Γιατί ο ψευδάργυρος υπάρχει σε τόσα σκευάσματα για τα μάτια;

Ο ψευδάργυρος συμβάλλει στη διατήρηση της φυσιολογικής όρασης και στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες. Στο μάτι βρίσκεται σε υψηλή συγκέντρωση, ιδιαίτερα στον αμφιβληστροειδή και στον χοριοειδή, και συμμετέχει στον μεταβολισμό της βιταμίνης A.

Τον παίρνουμε κυρίως από θαλασσινά (μύδια, στρείδια), κόκκινο κρέας, πουλερικά, φακές, ρεβίθια, φασόλια και κολοκυθόσπορους. Όσοι τρώνε λίγο κρέας μπορούν να στηριχτούν στα όσπρια και στους σπόρους· το μούλιασμα των οσπρίων πριν το μαγείρεμα βοηθά την απορρόφηση.

Ο ψευδάργυρος σε υψηλή δόση για μεγάλο διάστημα μπορεί να μειώσει την απορρόφηση του χαλκού. Γι' αυτό τα σκευάσματα που τον δίνουν σε μεγάλη ποσότητα συχνά περιέχουν και χαλκό.

Σπόροι, ξηροί καρποί και δημητριακά σε μικρά μπολ

Τι κοινό έχουν οι βιταμίνες C και E;

Και οι δύο συμβάλλουν στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες. Συνεργάζονται: η βιταμίνη E προστατεύει τα λιπαρά μέρη των κυττάρων και η βιταμίνη C βοηθά να «ανανεωθεί». Η βιταμίνη C συμβάλλει επιπλέον στη μείωση της κούρασης και της κόπωσης.

Η βιταμίνη C βρίσκεται σε πορτοκάλια, μανταρίνια, λεμόνια, ακτινίδια, φράουλες, πιπεριές, ντομάτες και μπρόκολο. Χάνεται με το πολύ βράσιμο, οπότε ένα μέρος της καλό είναι να έρχεται ωμό, όπως λεμόνι στη σαλάτα ή μια πιπεριά στο χωριάτικο.

Η βιταμίνη E είναι λιποδιαλυτή και η μεσογειακή διατροφή την έχει σε αφθονία: ελαιόλαδο, αμύγδαλα, φουντούκια, ηλιόσποροι, αβοκάντο. Μια χούφτα ξηρούς καρπούς την ημέρα και λάδι στο φαγητό καλύπτουν μεγάλο μέρος των αναγκών.

Ποιος είναι ο ρόλος του σελήνιου και του χαλκού;

Το σελήνιο και ο χαλκός είναι ιχνοστοιχεία, τα χρειαζόμαστε σε πολύ μικρές ποσότητες. Και τα δύο συμβάλλουν στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες.

Σελήνιο δίνουν τα ψάρια, τα θαλασσινά, τα αυγά και το ψωμί ολικής άλεσης· ένα ή δύο καρύδια Βραζιλίας έχουν ήδη πολύ, οπότε δεν χρειάζονται περισσότερα. Χαλκό βρίσκουμε στα όσπρια, στους ξηρούς καρπούς, στους σπόρους και στο κακάο.

Πού ταιριάζουν η λουτεΐνη και η ζεαξανθίνη;

Δεν είναι βιταμίνες, αλλά είναι ίσως τα πιο γνωστά ονόματα στα σκευάσματα για τα μάτια. Πρόκειται για κίτρινες χρωστικές που συγκεντρώνονται στην ωχρά κηλίδα, το κέντρο του αμφιβληστροειδούς. Τις παίρνουμε από σπανάκι, χόρτα, κρόκο αυγού και καλαμπόκι, καλύτερα με λίγο λάδι. Όλη την ιστορία, μαζί με τη μελέτη AREDS2, θα τη βρείτε στον οδηγό για τη λουτεΐνη και τη ζεαξανθίνη.

Τι δίνουν στα μάτια τα ωμέγα-3 και τα ψάρια;

Τα ωμέγα-3 είναι λιπαρά οξέα. Το DHA, ένα από αυτά, βρίσκεται σε μεγάλη συγκέντρωση στον αμφιβληστροειδή. Η Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας βάζει τα λιπαρά ψάρια ανάμεσα στα τρόφιμα που καλό είναι να έχει μια διατροφή φιλική προς τα μάτια.

Η Ελλάδα έχει εδώ πλεονέκτημα: σαρδέλες, γαύρος, σκουμπρί, κολιός, τόνος, σολομός. Δύο φορές την εβδομάδα αρκούν για τις περισσότερες συστάσεις. Για όσους δεν τρώνε ψάρι, καρύδια και λιναρόσπορος δίνουν φυτικά ωμέγα-3, μια μορφή που ο οργανισμός μετατρέπει σε μικρό μέρος σε DHA.

Τι είναι οι ανθοκυανίνες του μύρτιλου;

Οι ανθοκυανίνες είναι οι μπλε-μωβ χρωστικές των μούρων. Το μύρτιλο (Vaccinium myrtillus), συγγενής του αμερικανικού μπλε μούρου, έχει μακρά παραδοσιακή χρήση στη βόρεια Ευρώπη και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων το περιλαμβάνει στις μονογραφίες φυτικών σκευασμάτων. Για τα μάτια δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας.

Στο πιάτο, ανθοκυανίνες δίνουν τα μύρτιλα, τα βατόμουρα, τα μαύρα σταφύλια, τα κεράσια, τα κόκκινα λάχανα και οι μελιτζάνες με τη φλούδα τους.

Τι έδειξαν οι μελέτες AREDS;

Οι μελέτες AREDS και AREDS2 του National Eye Institute έλεγξαν για χρόνια μια συγκεκριμένη φόρμουλα υψηλής δόσης με βιταμίνες C και E, ψευδάργυρο και χαλκό, αρχικά με β-καροτένιο και αργότερα με λουτεΐνη και ζεαξανθίνη στη θέση του. Οι συμμετέχοντες είχαν ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας σε ενδιάμεσο στάδιο.

Σε αυτή την ομάδα η φόρμουλα συνδέθηκε με μικρότερο κίνδυνο εξέλιξης σε προχωρημένο στάδιο. Τα αποτελέσματα αφορούν τη συγκεκριμένη φόρμουλα και τη συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων· το αν μια τέτοια φόρμουλα ταιριάζει σε κάποιον το κρίνει ο οφθαλμίατρός του. Για όλους τους άλλους, το πιο χρήσιμο μάθημα των AREDS είναι ότι η ποσότητα και ο συνδυασμός των θρεπτικών συστατικών έχουν σημασία.

Πώς μοιάζει ένα εβδομαδιαίο πιάτο για τα μάτια;

Δεν χρειάζονται εξωτικά τρόφιμα. Η κλασική ελληνική κουζίνα, με όσπρια, λαδερά, ψάρι και χόρτα, καλύπτει σχεδόν όλο τον πίνακα της αρχής. Ένα παράδειγμα:

Παράδειγμα εβδομάδας με τρόφιμα για τα μάτια
ΗμέραΜεσημέριΒράδυ
Δευτέραφακές με ξίδι και ελιέςγιαούρτι με μύρτιλα και καρύδια
Τρίτησπανακόρυζο με λεμόνιομελέτα με πιπεριές και λίγη φέτα
Τετάρτησαρδέλες ψητές με χόρτασαλάτα με ντομάτα, καρότο και αμύγδαλα
Πέμπτηγεμιστά με ρύζιψητό καλαμπόκι και τυρί
Παρασκευήσκουμπρί με σαλάτα λάχανο-καρότοφρούτα της εποχής και αμύγδαλα
Σάββατομοσχάρι κοκκινιστό με μπρόκολοχωριάτικη με πιπεριά
Κυριακήκοτόπουλο με κολοκύθα στον φούρνοσπανακόπιτα και ένα πορτοκάλι

Ποια σημάδια θέλουν οφθαλμίατρο την ίδια μέρα;

Καμία βιταμίνη και κανένα πιάτο δεν παίρνει τη θέση του γιατρού όταν τα μάτια στέλνουν σήμα κινδύνου. Ζητήστε βοήθεια αμέσως, στο ιατρείο ή στα επείγοντα, αν:

  • χάσετε ξαφνικά την όραση, ολόκληρη ή ένα κομμάτι της
  • δείτε λάμψεις ή μια σκοτεινή κουρτίνα να απλώνεται στο οπτικό πεδίο
  • νιώσετε έντονο πόνο στο μάτι με κοκκίνισμα
  • αρχίσετε να βλέπετε διπλά από τη μια στιγμή στην άλλη
  • η όραση θολώσει απότομα χωρίς προφανή λόγο

Πότε έχει θέση ένα συμπλήρωμα για τα μάτια;

Η βάση είναι πάντα το πιάτο. Ένα συμπλήρωμα διατροφής δεν είναι θεραπεία για τις παθήσεις των ματιών και δεν αντικαθιστά τον έλεγχο ή τα γυαλιά. Κάποιοι, όμως, ειδικά όσοι τρώνε συχνά έξω ή περνούν πολλές ώρες σε οθόνες, προτιμούν να προσθέσουν θρεπτικά συστατικά όπως η βιταμίνη A, ο ψευδάργυρος και οι βιταμίνες C και E σε μια κάψουλα.

Στην ελληνική σύγκριση του VisionMax360 θα βρείτε το UpVision, με ζεαξανθίνη, βιταμίνες A, C, E, ψευδάργυρο, σπόρους σταφυλιού, λιναρόσπορο και χαμομήλι. Οι ποσότητες γράφονται στη συσκευασία και η ημερήσια δόση επιβεβαιώνεται από τον εκπρόσωπο του πωλητή. Σύνθεση, συσκευασία και τιμή τα βλέπετε δίπλα δίπλα στη σύγκριση· πληρώνετε με αντικαταβολή, αφού επιβεβαιωθεί η αποστολή στο τηλέφωνο.

Κάψουλες · 20 κάψουλες

UpVision

Ζεαξανθίνη · Βιταμίνη A · Ψευδάργυρος

4,5 · 28 γνώμες

49 € με αντικαταβολή, στον κούριερ

Δείτε και παραγγείλτε →

Ερωτήσεις και απαντήσεις

Ποια βιταμίνη είναι η πιο σημαντική για τα μάτια;

Δεν υπάρχει μία. Η βιταμίνη A, η ριβοφλαβίνη και ο ψευδάργυρος έχουν εγκεκριμένο ισχυρισμό για τη διατήρηση της φυσιολογικής όρασης, ενώ οι βιταμίνες C και E για την προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες. Μετρά ο συνδυασμός.

Βελτιώνουν τα καρότα την όραση;

Τα καρότα δίνουν β-καροτένιο, που ο οργανισμός μετατρέπει σε βιταμίνη A, και η βιταμίνη A συμβάλλει στη διατήρηση της φυσιολογικής όρασης. Δεν διορθώνουν όμως τη μυωπία ή την πρεσβυωπία· γι' αυτές υπάρχουν τα γυαλιά.

Μπορεί να πάρει κανείς υπερβολική βιταμίνη A;

Από τα λαχανικά σχεδόν ποτέ, γιατί η μετατροπή του β-καροτενίου ρυθμίζεται. Από σκευάσματα με έτοιμη βιταμίνη A ναι, γι' αυτό μετράτε το σύνολο αν παίρνετε περισσότερα από ένα και ρωτάτε τον γιατρό στην εγκυμοσύνη.

Αν δεν τρώω ψάρι, παίρνω ωμέγα-3;

Καρύδια, λιναρόσπορος και σπόροι τσία δίνουν φυτικά ωμέγα-3. Ο οργανισμός μετατρέπει ένα μικρό μέρος τους σε DHA, οπότε όσοι δεν τρώνε καθόλου ψάρι συζητούν συχνά με τον γιατρό ή τον διαιτολόγο τους τι να προσθέσουν.

Καλύπτει μια χορτοφαγική διατροφή τον ψευδάργυρο;

Μπορεί, με όσπρια, ολικής άλεσης δημητριακά, σπόρους και ξηρούς καρπούς. Το μούλιασμα και το φύτρωμα των οσπρίων βελτιώνουν την απορρόφηση.

Είναι οι βιταμίνες για τα μάτια το ίδιο με μια πολυβιταμίνη;

Όχι ακριβώς. Τα σκευάσματα για τα μάτια επιλέγουν συστατικά που συνδέονται με την όραση, όπως βιταμίνη A, ψευδάργυρο, ζεαξανθίνη ή λουτεΐνη. Αν παίρνετε και πολυβιταμίνη, ελέγξτε τις ετικέτες για να μη διπλασιάσετε ποσότητες.

Πηγές

  1. NIH Office of Dietary Supplements — Vitamin A and carotenoids
  2. NIH Office of Dietary Supplements — Zinc
  3. NIH Office of Dietary Supplements — Riboflavin
  4. National Eye Institute — AREDS/AREDS2
  5. American Academy of Ophthalmology — Diet and nutrition
  6. Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 432/2012 — EUR-Lex

Το κείμενο ετοίμασε η συντακτική ομάδα του VisionMax360 με βάση τις πηγές που αναφέρονται. Δεν αντικαθιστά τη συμβουλή οφθαλμιάτρου.

UpVision – κάψουλες για την καθημερινή άνεση των ματιών
UpVision

UpVision: κάψουλες για τα μάτια με ζεαξανθίνη, βιταμίνες A, C, E και ψευδάργυρο, 20 στη συσκευασία, τιμή του πωλητή 49 €, πληρωμή με αντικαταβολή στην Ελλάδα.

Συμπληρώματα για τα μάτια: σύγκριση για την Ελλάδα
Συμπληρώματα για τα μάτια: σύγκριση για την Ελλάδα

Ποια συμπληρώματα για τα μάτια παραγγέλνονται στην Ελλάδα: UpVision με ζεαξανθίνη και βιταμίνες, σύνθεση, τιμή του πωλητή, κόστος ανά ημέρα και αντικαταβολή.

Πέταλα κατιφέ δίπλα σε φύλλα λαχανίδας και σπανάκι
Λουτεΐνη

Η λουτεΐνη και η ζεαξανθίνη είναι οι κίτρινες χρωστικές της ωχράς κηλίδας. Σε ποια τρόφιμα θα τις βρείτε, τι εξέτασε η AREDS2 και πώς διαβάζετε την ετικέτα.

Άνδρας δουλεύει σε φορητό υπολογιστή σε φωτεινό γραφείο
Μάτια και οθόνη

Γιατί κουράζονται τα μάτια στην οθόνη και τι βοηθά: κανόνας 20-20-20, ανοιγοκλείσιμο, απόσταση, φως, μπλε φως, ξηρός αέρας και πότε να δείτε οφθαλμίατρο.

Η μέθοδος σύγκρισης του VisionMax360 βήμα προς βήμα
Η μέθοδος σύγκρισης του VisionMax360 βήμα προς βήμα

Τα κριτήρια της σύγκρισης του VisionMax360: σύνθεση, συσκευασία και δόση, κόστος ανά ημέρα, παραγγελία και πληρωμή, διαθεσιμότητα, βαθμολογία και γνώμες.

UpVision

UpVision: παραγγελία με αντικαταβολή

Αφήστε το όνομα και το τηλέφωνό σας και ο εκπρόσωπος του πωλητή θα σας καλέσει για να επιβεβαιώσει την παραγγελία και την αποστολή.

Παραγγελία UpVision · 49 € →
UpVision · 49 €πληρωμή με αντικαταβολή
Παραγγελία →