Κουρασμένα μάτια στον υπολογιστή: τι συμβαίνει και τι αλλάζετε από αύριο

Τα μάτια κουράζονται στην οθόνη κυρίως επειδή εστιάζουν για ώρες στην ίδια απόσταση και ανοιγοκλείνουν πιο αραιά. Έτσι εμφανίζονται το κάψιμο, το θάμπωμα στο τέλος της μέρας και τα βαριά βλέφαρα. Τα περισσότερα αλλάζουν με απλές κινήσεις: τον κανόνα 20-20-20, σωστή απόσταση από την οθόνη, λιγότερες αντανακλάσεις, λίγη υγρασία στον αέρα και κανονικά διαλείμματα.

Τι είναι η ψηφιακή καταπόνηση των ματιών;

Με αυτό το όνομα, ή ως «σύνδρομο όρασης υπολογιστή», οι οφθαλμίατροι περιγράφουν μια ομάδα ενοχλήσεων που εμφανίζονται μετά από πολλές ώρες σε υπολογιστή, τάμπλετ ή κινητό. Δεν είναι μία πάθηση αλλά το άθροισμα πολλών μικρών πιέσεων: κοντινή εστίαση, λίγο ανοιγοκλείσιμο, αντανακλάσεις, κακή στάση του σώματος.

Τα πιο συχνά σημάδια είναι αυτά:

  • κάψιμο ή τσούξιμο, σαν να έχει μπει άμμος στα μάτια
  • θάμπωμα όταν σηκώνετε το βλέμμα από την οθόνη προς το βάθος
  • πονοκέφαλος στο μέτωπο ή στους κροτάφους προς το απόγευμα
  • πόνος στον αυχένα και στους ώμους
  • κόκκινα, βαριά βλέφαρα στο τέλος της βάρδιας

Η Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας σημειώνει ότι η πολύωρη χρήση οθόνης κουράζει τα μάτια, αλλά δεν έχει βρεθεί να τους προκαλεί μόνιμη βλάβη. Οι ενοχλήσεις συνήθως υποχωρούν με ξεκούραση και καλύτερες συνθήκες εργασίας.

Γιατί ανοιγοκλείνουμε λιγότερο μπροστά στην οθόνη;

Όταν συγκεντρωνόμαστε σε ένα κείμενο ή σε έναν πίνακα, το βλέφαρο κλείνει σπανιότερα, συχνά στο μισό ή και λιγότερο από το κανονικό. Πολλές φορές μάλιστα το κλείσιμο μένει μισό. Το λεπτό στρώμα δακρύων που καλύπτει το μάτι εξατμίζεται πριν ανανεωθεί, και η επιφάνεια στεγνώνει.

Η λύση ακούγεται απλή και είναι: θυμηθείτε να ανοιγοκλείνετε. Κάθε φορά που στέλνετε ένα e-mail ή κλείνετε ένα αρχείο, κλείστε τα μάτια για δύο δευτερόλεπτα, και μετά ανοιγοκλείστε αργά δέκα φορές. Μοιάζει αστείο την πρώτη εβδομάδα, μετά γίνεται αυτόματο.

Πώς εφαρμόζεται στην πράξη ο κανόνας 20-20-20;

Ο κανόνας λέει: κάθε 20 λεπτά, κοιτάξτε για 20 δευτερόλεπτα κάτι που απέχει 20 πόδια, δηλαδή περίπου 6 μέτρα. Ο μυς που εστιάζει το μάτι στο κοντινό χαλαρώνει, και το βλέμμα ξαναβρίσκει το βάθος. Τον προτείνει και η Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας.

Το δύσκολο δεν είναι ο κανόνας, είναι να τον θυμάστε. Μερικές ιδέες που δουλεύουν σε ένα κανονικό γραφείο:

  1. Βάλτε μια αθόρυβη υπενθύμιση κάθε 20 λεπτά στο κινητό ή σε μια εφαρμογή του υπολογιστή.
  2. Διαλέξτε σταθερό σημείο για το βλέμμα: την πολυκατοικία απέναντι, ένα δέντρο στο πεζοδρόμιο, την άκρη του διαδρόμου.
  3. Δέστε τον κανόνα με κάτι που κάνετε ούτως ή άλλως: μια γουλιά νερό, ένα τηλεφώνημα όρθιοι, το άνοιγμα του παραθύρου.
  4. Κάθε δύο ώρες περίπου, κάντε ένα μεγαλύτερο διάλειμμα μακριά από κάθε οθόνη, ακόμη και το κινητό.

Σε ποια απόσταση και σε ποιο ύψος να βάλετε την οθόνη;

Η AAO προτείνει η οθόνη του υπολογιστή να βρίσκεται περίπου στο μήκος του χεριού σας, γύρω στα 60–65 εκατοστά, και λίγο πιο χαμηλά από το ύψος των ματιών, ώστε το βλέμμα να πέφτει ελαφρά προς τα κάτω. Έτσι το βλέφαρο καλύπτει μεγαλύτερο μέρος του ματιού και η επιφάνεια στεγνώνει πιο αργά.

Απόσταση και θέση της οθόνης για λιγότερη κούραση
ΣυσκευήΑπόστασηΤι βοηθά
Οθόνη γραφείουπερίπου ένα χέριπάνω άκρη της οθόνης στο ύψος των ματιών ή λίγο χαμηλότερα
Λάπτοπόπως η οθόνη γραφείουβάση ή στοίβα βιβλίων και ξεχωριστό πληκτρολόγιο
Τάμπλετόσο πιο μακριά διαβάζετε άνεταθήκη-βάση, όχι στα γόνατα για ώρες
Κινητόόχι κολλημένο στο πρόσωπομεγαλύτερη γραμματοσειρά αντί να το πλησιάζετε

Αν για να διαβάσετε την οθόνη σκύβετε μπροστά ή μισοκλείνετε τα μάτια, μεγαλώστε τα γράμματα. Αν δεν αρκεί, ίσως ήρθε η ώρα για έλεγχο στον οφθαλμίατρο ή στον οπτικό.

Πώς περιορίζετε τις αντανακλάσεις και το έντονο φως;

Το ελληνικό φως είναι δώρο για τη βεράντα, όχι για την οθόνη. Όταν ο ήλιος μπαίνει από τη μπαλκονόπορτα πίσω σας, η οθόνη γίνεται καθρέφτης και τα μάτια παλεύουν να ξεχωρίσουν τα γράμματα.

Βάλτε το γραφείο έτσι ώστε το παράθυρο να είναι στο πλάι σας, όχι μπροστά ούτε πίσω σας. Κατεβάστε λίγο τα στόρια τις μεσημεριανές ώρες. Η φωτεινότητα της οθόνης να μοιάζει με του δωματίου: ούτε λαμπερό λευκό σε σκοτεινό χώρο ούτε θαμπή οθόνη δίπλα σε ηλιόλουστο τζάμι. Αν οι λάμπες της οροφής καθρεφτίζονται, ένα ματ φίλτρο ή μια μικρή κλίση της οθόνης συνήθως λύνει το θέμα.

Είναι επικίνδυνο το μπλε φως των οθονών;

Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας, το μπλε φως που εκπέμπουν οι οθόνες είναι πολύ λιγότερο από αυτό του ήλιου και δεν υπάρχουν στοιχεία ότι βλάπτει τα μάτια. Γι' αυτό η AAO δεν προτείνει ειδικά γυαλιά μπλε φωτός για τη δουλειά στον υπολογιστή· η κούραση οφείλεται κυρίως στον τρόπο που χρησιμοποιούμε την οθόνη.

Εκεί που το μπλε φως μετρά είναι ο ύπνος. Το βράδυ μπορεί να καθυστερήσει την αίσθηση της νύστας. Η νυχτερινή λειτουργία του κινητού, πιο ζεστά χρώματα μετά τη δύση και μία ώρα χωρίς οθόνη πριν τον ύπνο βοηθούν να ξεκουραστείτε καλύτερα, και τα μάτια ξυπνούν πιο φρέσκα το πρωί.

Εικονογράφηση με βραδινό δωμάτιο και χαμηλωμένο φως πριν τον ύπνο

Γιατί το κλιματιστικό στεγνώνει τα μάτια;

Το καλοκαίρι το κλιματιστικό, τον χειμώνα το καλοριφέρ ή η αντλία θερμότητας: και τα δύο ρίχνουν την υγρασία του αέρα. Αν ο αέρας χτυπά κατευθείαν στο πρόσωπο, το στρώμα δακρύων εξατμίζεται ακόμη πιο γρήγορα.

Γυρίστε τις περσίδες ώστε το ρεύμα να μην πέφτει στα μάτια, το ίδιο και στους αεραγωγούς του αυτοκινήτου. Πίνετε νερό μέσα στη μέρα, ειδικά τις ζεστές μέρες. Ένας υγραντήρας στο γραφείο ή ένα μπολ νερό κοντά στο καλοριφέρ κάνει διαφορά σε κλειστούς χώρους. Αν η ξηρότητα επιμένει, ρωτήστε τον φαρμακοποιό ή τον οφθαλμίατρο για λιπαντικά οφθαλμικά προϊόντα.

Χρειάζεστε γυαλιά ειδικά για τον υπολογιστή;

Μετά τα 40 ο φακός του ματιού χάνει σιγά σιγά την ευλυγισία του. Είναι η πρεσβυωπία, φυσιολογική αλλαγή της ηλικίας. Τα γυαλιά πρεσβυωπίας είναι φτιαγμένα για ανάγνωση σε περίπου 40 εκατοστά, ενώ η οθόνη βρίσκεται πιο μακριά. Τα πολυεστιακά πάλι σας κάνουν συχνά να σηκώνετε το κεφάλι για να δείτε την οθόνη, και ο αυχένας το πληρώνει.

Πείτε στον οφθαλμίατρο ή στον οπτικό σε ποια απόσταση δουλεύετε και πόσες ώρες. Υπάρχουν φακοί για την ενδιάμεση απόσταση του γραφείου. Αν φοράτε φακούς επαφής, να ξέρετε ότι στην οθόνη στεγνώνουν πιο εύκολα· ένα ζευγάρι γυαλιά για τις μεγάλες μέρες συχνά ξεκουράζει.

Πώς μοιάζει μια εργάσιμη μέρα που ξεκουράζει τα μάτια;

Δεν χρειάζεται να αλλάξετε τα πάντα. Αρκούν μερικές σταθερές στιγμές μέσα στη μέρα:

Μια απλή μέρα στο γραφείο με διαλείμματα για τα μάτια
ΠότεΤι κάνετε
Πριν ανοίξετε τον υπολογιστήρυθμίζετε ύψος οθόνης, γραμματοσειρά και φωτεινότητα
Κάθε 20 λεπτά20 δευτερόλεπτα βλέμμα στο βάθος και μερικά συνειδητά ανοιγοκλεισίματα
Κάθε δύο ώρεςλίγα λεπτά όρθιοι, μακριά από οθόνες, ιδανικά στο μπαλκόνι ή στον δρόμο
Μεσημεριανό διάλειμμαφαγητό χωρίς κινητό και μια σύντομη βόλτα στο φως της ημέρας
Απόγευμανερό, έλεγχος ότι ο αέρας του κλιματιστικού δεν πέφτει στο πρόσωπο
Βράδυνυχτερινή λειτουργία στο κινητό και μία ώρα χωρίς οθόνη πριν τον ύπνο

Πότε πρέπει να δείτε οφθαλμίατρο;

Κλείστε ραντεβού σε οφθαλμίατρο αν οι ενοχλήσεις συνεχίζονται ενώ έχετε ήδη διορθώσει απόσταση, φως και διαλείμματα, αν οι πονοκέφαλοι επανέρχονται, αν μισοκλείνετε τα μάτια για να διαβάσετε ή αν πέρασαν πάνω από δύο χρόνια από τον τελευταίο έλεγχο μετά τα 40.

Υπάρχουν όμως και σημάδια που θέλουν γιατρό την ίδια μέρα, στο ιατρείο ή στα επείγοντα:

  • ξαφνική απώλεια ή σκοτείνιασμα της όρασης
  • λάμψεις, βροχή από μαύρα στίγματα ή σκιά σαν κουρτίνα στο οπτικό πεδίο
  • έντονος πόνος στο μάτι με κοκκίνισμα
  • διπλή όραση που εμφανίστηκε ξαφνικά
  • απότομο θάμπωμα που δεν περνά με το ανοιγοκλείσιμο

Παίζει ρόλο η διατροφή όταν δουλεύετε πολλές ώρες σε οθόνη;

Οι κινήσεις που περιγράψαμε έρχονται πρώτες. Ένα πιάτο με χρώμα όμως στηρίζει τα μάτια από μέσα: πράσινα φύλλα και αυγά για λουτεΐνη και ζεαξανθίνη, εσπεριδοειδή και πιπεριές για βιταμίνη C, ελαιόλαδο και αμύγδαλα για βιταμίνη E, λιπαρά ψάρια δύο φορές την εβδομάδα. Περισσότερα θα βρείτε στον οδηγό για τις βιταμίνες για τα μάτια και σε εκείνον για τη λουτεΐνη και τη ζεαξανθίνη.

Ένα συμπλήρωμα διατροφής δεν είναι θεραπεία για τις παθήσεις των ματιών και δεν παίρνει τη θέση των γυαλιών ή του ελέγχου. Μερικοί που περνούν τη μέρα τους σε οθόνες προσθέτουν όμως θρεπτικά συστατικά όπως η ζεαξανθίνη, ο ψευδάργυρος και οι βιταμίνες A, C και E. Η βιταμίνη A και ο ψευδάργυρος συμβάλλουν στη διατήρηση της φυσιολογικής όρασης, ενώ οι βιταμίνες C και E στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες.

Στην Ελλάδα συγκρίνουμε το UpVision, κάψουλες με ζεαξανθίνη και αυτές τις βιταμίνες, σχεδιασμένες για τα μάτια που κουράζονται από οθόνες, διάβασμα και οδήγηση. Όλα τα στοιχεία θα τα δείτε στη σύγκριση συμπληρωμάτων για τα μάτια· η παραγγελία επιβεβαιώνεται στο τηλέφωνο και πληρώνεται με αντικαταβολή.

Κάψουλες · 20 κάψουλες

UpVision

Ζεαξανθίνη · Βιταμίνη A · Ψευδάργυρος

4,5 · 28 γνώμες

49 € με αντικαταβολή, στον κούριερ

Δείτε και παραγγείλτε →

Ερωτήσεις και απαντήσεις

Τι είναι ο κανόνας 20-20-20;

Κάθε 20 λεπτά κοιτάτε για 20 δευτερόλεπτα κάτι σε απόσταση περίπου 6 μέτρων. Έτσι χαλαρώνει η εστίαση στο κοντινό και τα μάτια ανοιγοκλείνουν ξανά κανονικά.

Χρειάζομαι γυαλιά με φίλτρο μπλε φωτός;

Η Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας δεν τα προτείνει για την κούραση στον υπολογιστή, γιατί αυτή οφείλεται κυρίως στην πολύωρη κοντινή εστίαση και στο λίγο ανοιγοκλείσιμο. Αν σας αρέσουν, δεν βλάπτουν· τα διαλείμματα όμως μετρούν περισσότερο.

Γιατί τα μάτια μου θαμπώνουν το απόγευμα;

Συνήθως επειδή η επιφάνεια του ματιού έχει στεγνώσει και ο μυς της εστίασης έχει κουραστεί από τις ώρες στο κοντινό. Αν το θάμπωμα περνά με το ανοιγοκλείσιμο και την ξεκούραση, είναι κούραση. Αν μένει ή εμφανίζεται απότομα, δείτε οφθαλμίατρο.

Βοηθά η σκοτεινή λειτουργία της οθόνης;

Σε σκοτεινό δωμάτιο μπορεί να είναι πιο ευχάριστη. Στη διάρκεια της μέρας τα σκούρα γράμματα σε ανοιχτό φόντο διαβάζονται συχνά πιο εύκολα. Διαλέξτε ό,τι σας κουράζει λιγότερο και ταιριάξτε τη φωτεινότητα με το δωμάτιο.

Κουράζει το κινητό τα μάτια περισσότερο από τον υπολογιστή;

Συχνά ναι, γιατί το κρατάμε πιο κοντά και τα γράμματα είναι μικρότερα. Μεγαλώστε τη γραμματοσειρά, κρατήστε το λίγο πιο μακριά και εφαρμόστε και εκεί τον κανόνα 20-20-20.

Πόσο συχνά να ελέγχω τα μάτια μου αν δουλεύω σε γραφείο;

Μετά τα 40 οι περισσότεροι οφθαλμίατροι προτείνουν έλεγχο ανά ένα έως δύο χρόνια, και νωρίτερα αν έχετε ενοχλήσεις που δεν περνούν. Αναφέρετε στο ιατρείο πόσες ώρες περνάτε στην οθόνη.

Πηγές

  1. American Academy of Ophthalmology — Computers, digital devices and eye strain
  2. American Academy of Ophthalmology — Should you be worried about blue light?
  3. Computer vision syndrome — Wikipedia
  4. National Eye Institute — Dry eye
  5. Presbyopia — Wikipedia

Το κείμενο ετοίμασε η συντακτική ομάδα του VisionMax360 με βάση τις πηγές που αναφέρονται. Δεν αντικαθιστά τη συμβουλή οφθαλμιάτρου.

UpVision – κάψουλες για την καθημερινή άνεση των ματιών
UpVision

UpVision: κάψουλες για τα μάτια με ζεαξανθίνη, βιταμίνες A, C, E και ψευδάργυρο, 20 στη συσκευασία, τιμή του πωλητή 49 €, πληρωμή με αντικαταβολή στην Ελλάδα.

Συμπληρώματα για τα μάτια: σύγκριση για την Ελλάδα
Συμπληρώματα για τα μάτια: σύγκριση για την Ελλάδα

Ποια συμπληρώματα για τα μάτια παραγγέλνονται στην Ελλάδα: UpVision με ζεαξανθίνη και βιταμίνες, σύνθεση, τιμή του πωλητή, κόστος ανά ημέρα και αντικαταβολή.

Πέταλα κατιφέ δίπλα σε φύλλα λαχανίδας και σπανάκι
Λουτεΐνη

Η λουτεΐνη και η ζεαξανθίνη είναι οι κίτρινες χρωστικές της ωχράς κηλίδας. Σε ποια τρόφιμα θα τις βρείτε, τι εξέτασε η AREDS2 και πώς διαβάζετε την ετικέτα.

Εικονογράφηση ματιού με μύρτιλα, καρότο και λουλούδια κατιφέ
Βιταμίνες για τα μάτια

Ποιες βιταμίνες συνδέονται με την όραση: βιταμίνη A, ριβοφλαβίνη, ψευδάργυρος, C, E, σελήνιο, λουτεΐνη, ωμέγα-3, με τροφές και ένα εβδομαδιαίο πιάτο για τα μάτια.

Πώς φτάνει η παραγγελία σας: κλήση, κούριερ, αντικαταβολή
Πώς φτάνει η παραγγελία σας: κλήση, κούριερ, αντικαταβολή

Πώς φτάνει η παραγγελία σας στην Ελλάδα: ο εκπρόσωπος του πωλητή επιβεβαιώνει τηλεφωνικά, ο κούριερ φέρνει το δέμα και πληρώνετε με αντικαταβολή στην πόρτα σας.

UpVision

UpVision: παραγγελία με αντικαταβολή

Αφήστε το όνομα και το τηλέφωνό σας και ο εκπρόσωπος του πωλητή θα σας καλέσει για να επιβεβαιώσει την παραγγελία και την αποστολή.

Παραγγελία UpVision · 49 € →
UpVision · 49 €πληρωμή με αντικαταβολή
Παραγγελία →