Λουτεΐνη και ζεαξανθίνη: οι χρωστικές της ωχράς κηλίδας με απλά λόγια

Η λουτεΐνη και η ζεαξανθίνη είναι δύο φυσικές κίτρινες χρωστικές, καροτενοειδή, που συγκεντρώνονται στην ωχρά κηλίδα, το σημείο του ματιού για την καθαρή κεντρική όραση. Ο οργανισμός δεν τις φτιάχνει μόνος του· τις παίρνουμε από το σπανάκι, τα χόρτα, τον κρόκο του αυγού και το καλαμπόκι. Παρακάτω θα δείτε πόσες τρώμε, τι εξέτασε η μελέτη AREDS2 και πώς διαβάζετε την ποσότητα σε μια ετικέτα.

Πέταλα κατιφέ δίπλα σε φύλλα λαχανίδας και σπανάκι

Τι είναι η λουτεΐνη και η ζεαξανθίνη;

Η λουτεΐνη και η ζεαξανθίνη ανήκουν στα καροτενοειδή, την ίδια οικογένεια με το β-καροτένιο που δίνει στο καρότο το χρώμα του. Οι χημικοί τις κατατάσσουν σε μια υποομάδα, τις ξανθοφύλλες, και τις περιγράφουν σχεδόν σαν δίδυμες: τα μόριά τους διαφέρουν μόνο στη θέση ενός διπλού δεσμού.

Υπάρχει μια σημαντική διαφορά από το β-καροτένιο. Ο οργανισμός δεν τις μετατρέπει σε βιταμίνη A, οπότε δεν είναι βιταμίνες και η ΕΕ δεν έχει ορίσει γι' αυτές συνιστώμενη ημερήσια ποσότητα. Ο άνθρωπος δεν μπορεί να τις συνθέσει, άρα όση λουτεΐνη και ζεαξανθίνη έχουμε στα μάτια μας ήρθε από το πιάτο.

Μέσα στον αμφιβληστροειδή υπάρχει και μια τρίτη συγγενής χρωστική, η μεσο-ζεαξανθίνη. Οι ερευνητές θεωρούν ότι σχηματίζεται εκεί κυρίως από τη λουτεΐνη, γι' αυτό σπάνια τη συναντάτε μόνη της στη διατροφή.

Γιατί τις λένε χρωστικές της ωχράς κηλίδας;

Η ωχρά κηλίδα είναι μια περιοχή λίγων χιλιοστών στο κέντρο του αμφιβληστροειδούς. Από εκεί περνά η λεπτομερής, κεντρική όραση: με αυτήν διαβάζετε ένα μήνυμα στο κινητό, αναγνωρίζετε έναν γνωστό στην απέναντι πλευρά της πλατείας ή περνάτε την κλωστή στη βελόνα.

Το όνομά της το οφείλει ακριβώς σε αυτές τις δύο χρωστικές. Συγκεντρώνονται εκεί σε τέτοια πυκνότητα, ώστε η περιοχή φαίνεται κιτρινωπή όταν ο οφθαλμίατρος κοιτάζει τον βυθό του ματιού. Στο κέντρο κυριαρχεί η ζεαξανθίνη, ενώ προς την περιφέρεια αυξάνεται η αναλογία της λουτεΐνης.

Οι επιστήμονες μιλούν για «μακουλαρική χρωστική» και της αποδίδουν δύο ιδιότητες: απορροφά μέρος του μπλε φωτός πριν αυτό φτάσει στους φωτοϋποδοχείς και, όπως όλα τα καροτενοειδή, συμπεριφέρεται ως αντιοξειδωτικό στο εργαστήριο. Η πυκνότητά της διαφέρει πολύ από άνθρωπο σε άνθρωπο και συνδέεται, ανάμεσα σε άλλα, με τη διατροφή.

Σε ποια τρόφιμα θα βρείτε λουτεΐνη και ζεαξανθίνη;

Ένας εύκολος κανόνας: τα σκούρα πράσινα φύλλα δίνουν κυρίως λουτεΐνη, τα κίτρινα και πορτοκαλί τρόφιμα περισσότερη ζεαξανθίνη. Η ελληνική κουζίνα τα έχει σχεδόν όλα, και συχνά στο ίδιο ταψί.

Οι κύριες πηγές λουτεΐνης και ζεαξανθίνης στη διατροφή
ΤρόφιμοΤι δίνει κυρίωςΠώς μπαίνει στο τραπέζι
Λαχανίδα, κέιλ, σπανάκιπολλή λουτεΐνησπανακόρυζο, σπανακόπιτα, σαλάτα με φρέσκο σπανάκι
Χόρτα: βλίτα, ραδίκια, σέσκουλαλουτεΐνηβραστά με λάδι και λεμόνι
Κρόκος αυγούλουτεΐνη και ζεαξανθίνη, λίγη αλλά εύκολα απορροφήσιμηομελέτα, αυγά μάτια, στραπατσάδα
Καλαμπόκιζεαξανθίνηψητό καλαμπόκι, σαλάτες, μπομπότα
Πορτοκαλί πιπεριά, κολοκύθαζεαξανθίνη και άλλα καροτενοειδήγεμιστά, κολοκυθόπιτα, ψητά λαχανικά
Μπρόκολο, αρακάς, κολοκυθάκιαλουτεΐνη σε μέτρια ποσότητααρακάς λαδερός, κολοκυθάκια βραστά
Σπανάκι, αυγά, καλαμπόκι και ένα μπουκάλι λάδι σε ξύλινο τραπέζι

Πόση λουτεΐνη παίρνουμε από το φαγητό;

Οι διατροφικές έρευνες στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ δείχνουν ότι οι περισσότεροι ενήλικες παίρνουν λίγα χιλιοστόγραμμα λουτεΐνης και ζεαξανθίνης την ημέρα, συχνά λιγότερα από όσα δίνει ένα μόνο πιάτο μαγειρεμένο σπανάκι. Η απόσταση ανάμεσα σε όποιον τρώει χόρτα σχεδόν κάθε μέρα και σε όποιον τα βλέπει μόνο στην ταβέρνα είναι μεγάλη.

Μετρά και ο τρόπος. Τα καροτενοειδή διαλύονται στο λίπος, οπότε απορροφώνται καλύτερα όταν το γεύμα έχει λίγο λάδι. Εδώ η μεσογειακή συνήθεια δουλεύει από μόνη της: χόρτα με ελαιόλαδο, σπανάκι με ρύζι και το λάδι του, σαλάτα με λαχανίδα και ελιές. Το ελαφρύ μαγείρεμα μαλακώνει τα κυτταρικά τοιχώματα του φυτού και βοηθά κι αυτό την απορρόφηση.

  • Ένα πράσινο φυλλώδες λαχανικό την ημέρα, ωμό στη σαλάτα ή μαγειρεμένο.
  • Αυγά μερικές φορές την εβδομάδα, εφόσον ο γιατρός σας δεν σας έχει πει κάτι άλλο.
  • Λάδι στο ίδιο πιάτο: μια κουταλιά ελαιόλαδο στα χόρτα κάνει τα καροτενοειδή πιο διαθέσιμα.
  • Χρώμα στο καλάθι της λαϊκής: καλαμπόκι, πιπεριές και κολοκύθα, ανάλογα με την εποχή.

Από πού προέρχεται η λουτεΐνη των συμπληρωμάτων;

Η λουτεΐνη που διαβάζετε στις ετικέτες προέρχεται σχεδόν πάντα από τα πέταλα του κατιφέ (Tagetes erecta), του πορτοκαλί λουλουδιού που πολλοί έχουν σε γλάστρα στην αυλή. Τα πέταλά του είναι από τις πλουσιότερες φυσικές πηγές της χρωστικής. Από αυτά παράγεται ένα εκχύλισμα που καθαρίζεται και τυποποιείται σε συγκεκριμένη περιεκτικότητα.

Η ζεαξανθίνη λαμβάνεται είτε από το ίδιο εκχύλισμα, όπου υπάρχει σε μικρότερη ποσότητα, είτε από άλλες φυσικές πηγές. Σε μια ετικέτα μπορεί να δείτε «ελεύθερη λουτεΐνη» ή «εστέρες λουτεΐνης». Είναι δύο χημικές μορφές της ίδιας χρωστικής και ο οργανισμός αξιοποιεί και τις δύο.

Πορτοκαλί λουλούδια κατιφέ σε κήπο

Τι εξέτασε η μελέτη AREDS2;

Το πιο γνωστό όνομα σε αυτό το θέμα είναι οι μελέτες AREDS και AREDS2 του National Eye Institute των ΗΠΑ. Η πρώτη έλεγξε μια φόρμουλα υψηλής δόσης με βιταμίνες C και E, β-καροτένιο, ψευδάργυρο και χαλκό. Η δεύτερη εξέτασε τι αλλάζει όταν στη θέση του β-καροτενίου μπαίνουν 10 mg λουτεΐνης και 2 mg ζεαξανθίνης.

Για να διαβάσετε σωστά τα αποτελέσματα, κρατήστε δύο λεπτομέρειες. Οι συμμετέχοντες είχαν ήδη διάγνωση ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας σε ενδιάμεσο στάδιο και τους παρακολουθούσαν οφθαλμίατροι για χρόνια. Και αυτό που μελετήθηκε ήταν μια συγκεκριμένη φόρμουλα με συγκεκριμένες δόσεις, όχι η λουτεΐνη γενικά ούτε κάθε σκεύασμα που την περιέχει.

Ένα από τα συμπεράσματα του NEI ήταν ότι η λουτεΐνη και η ζεαξανθίνη μπορούν να πάρουν τη θέση του β-καροτενίου στη φόρμουλα. Αυτό ενδιέφερε ιδιαίτερα τους καπνιστές και τους πρώην καπνιστές, για τους οποίους το β-καροτένιο σε υψηλή δόση συνδέθηκε με μεγαλύτερο κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα.

Αν έχετε διάγνωση εκφύλισης της ωχράς κηλίδας, το αν και ποιο σκεύασμα σας ταιριάζει το αποφασίζει ο οφθαλμίατρός σας. Για όλους τους άλλους, η AREDS2 είναι κυρίως ο λόγος που η λουτεΐνη και η ζεαξανθίνη έγιναν τόσο γνωστά ονόματα στα ράφια.

Πώς διαβάζετε την ποσότητα στην ετικέτα;

Οι ετικέτες των συμπληρωμάτων στην ΕΕ ακολουθούν κοινούς κανόνες για την ενημέρωση του καταναλωτή. Για τη λουτεΐνη και τη ζεαξανθίνη αρκεί να ελέγξετε τέσσερα πράγματα:

  1. Ποσότητα ανά ημερήσια δόση. Ο πίνακας γράφει πόσα mg αντιστοιχούν στη δόση της ημέρας, που μπορεί να είναι μία ή περισσότερες κάψουλες. Μη μπερδεύετε την ποσότητα μιας κάψουλας με την ποσότητα της ημέρας.
  2. Καθαρή χρωστική ή εκχύλισμα. «Εκχύλισμα κατιφέ 100 mg» δεν σημαίνει 100 mg λουτεΐνης. Συνήθως η ετικέτα γράφει και πόση λουτεΐνη δίνει το εκχύλισμα.
  3. Χωρίς ποσοστό ΤΔΑ. Για τη λουτεΐνη και τη ζεαξανθίνη δεν υπάρχει τιμή διατροφικής αναφοράς στην ΕΕ, οπότε δίπλα στα mg δεν θα δείτε ποσοστό. Αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό.
  4. Το σύνολο της ημέρας. Αν παίρνετε ήδη πολυβιταμίνη, δείτε αν έχει κι αυτή καροτενοειδή, ώστε να ξέρετε τι παίρνετε συνολικά.

Όταν ο πωλητής δεν δημοσιεύει τις ποσότητες στην περιγραφή του, πηγή είναι η ετικέτα της συσκευασίας. Μην ξεπερνάτε τη συνιστώμενη ημερήσια δόση που αναγράφει.

Ποιοι σκέφτονται να προσθέσουν ζεαξανθίνη ή λουτεΐνη;

Οι αναγνώστες που μας γράφουν γι' αυτό το θέμα έχουν συνήθως κάτι από τα παρακάτω κοινό:

  • Τρώνε σπάνια πράσινα φυλλώδη λαχανικά, αυγά ή καλαμπόκι, π.χ. λόγω ωραρίου ή επειδή τρώνε συχνά έξω.
  • Περνούν πολλές ώρες στην οθόνη ή στο τιμόνι και θέλουν να δώσουν στα μάτια λίγη επιπλέον προσοχή μέσα από τη διατροφή.
  • Έχουν περάσει τα 50 και διαβάζουν όλο και περισσότερα για την υγεία των ματιών.
  • Ο οφθαλμίατρός τους ανέφερε τα καροτενοειδή στην εξέταση και θέλουν να καταλάβουν τι είναι.

Αν είστε έγκυος, θηλάζετε, παίρνετε φάρμακα ή παρακολουθείστε για πάθηση των ματιών, συζητήστε πρώτα με τον γιατρό σας πριν προσθέσετε οποιοδήποτε σκεύασμα.

Πότε τα μάτια χρειάζονται γιατρό αμέσως;

Ορισμένα συμπτώματα δεν περιμένουν το επόμενο τακτικό ραντεβού. Πηγαίνετε την ίδια μέρα σε οφθαλμίατρο ή στα επείγοντα του νοσοκομείου, αν προσέξετε:

  • ξαφνική απώλεια όρασης, ακόμη και σε ένα μάτι ή για λίγα λεπτά
  • λάμψεις φωτός, πολλά καινούργια «μυγάκια» ή μια σκιά σαν κουρτίνα που κατεβαίνει
  • πόνο στο μάτι με έντονο κοκκίνισμα, ιδίως μαζί με πονοκέφαλο ή ναυτία
  • διπλή όραση που εμφανίστηκε απότομα
  • ξαφνικό θάμπωμα ή ευθείες γραμμές, όπως οι κάσες της πόρτας, που φαίνονται κυματιστές

Αν δεν μπορείτε να φτάσετε μόνοι σας σε νοσοκομείο, καλέστε το ΕΚΑΒ στο 166 ή τον ευρωπαϊκό αριθμό έκτακτης ανάγκης 112.

Ποιο συμπλήρωμα με ζεαξανθίνη μπορείτε να παραγγείλετε στην Ελλάδα;

Ένα συμπλήρωμα διατροφής δεν είναι θεραπεία για τις παθήσεις των ματιών και δεν αντικαθιστά ούτε την εξέταση ούτε τα γυαλιά. Κάποιοι όμως θέλουν να προσθέσουν στο καθημερινό τους διαιτολόγιο θρεπτικά συστατικά όπως η ζεαξανθίνη και οι βιταμίνες που συνδέονται με την όραση, σε μορφή κάψουλας.

Στην ελληνική σύγκριση του VisionMax360 υπάρχει σήμερα το UpVision: κάψουλες με κύριο συστατικό τη ζεαξανθίνη, μαζί με βιταμίνες A, C, E, ψευδάργυρο, σπόρους σταφυλιού, λιναρόσπορο και χαμομήλι, 20 κάψουλες στη συσκευασία. Ο ψευδάργυρος και η βιταμίνη A του σκευάσματος συμβάλλουν στη διατήρηση της φυσιολογικής όρασης· την ποσότητα κάθε συστατικού τη γράφει η ετικέτα.

Σύνθεση, συσκευασία και τιμή του πωλητή τα βλέπετε μαζεμένα στον πίνακα σύγκρισης. Ο εκπρόσωπος του πωλητή επιβεβαιώνει τηλεφωνικά την αποστολή στη διεύθυνσή σας και πληρώνετε με αντικαταβολή.

Κάψουλες · 20 κάψουλες

UpVision

Ζεαξανθίνη · Βιταμίνη A · Ψευδάργυρος

4,5 · 28 γνώμες

49 € με αντικαταβολή, στον κούριερ

Δείτε και παραγγείλτε →

Ερωτήσεις και απαντήσεις

Είναι η λουτεΐνη βιταμίνη;

Όχι. Είναι καροτενοειδές, μια φυσική χρωστική των φυτών. Σε αντίθεση με το β-καροτένιο, ο οργανισμός δεν τη μετατρέπει σε βιταμίνη A, γι' αυτό δεν έχει τιμή διατροφικής αναφοράς.

Σε τι διαφέρει η ζεαξανθίνη από τη λουτεΐνη;

Χημικά είναι σχεδόν ίδιες. Η λουτεΐνη αφθονεί στα πράσινα φύλλα, η ζεαξανθίνη στο καλαμπόκι και στα πορτοκαλί λαχανικά. Στο κέντρο της ωχράς κηλίδας η ζεαξανθίνη είναι πιο πυκνή, ενώ η λουτεΐνη απλώνεται περισσότερο προς την περιφέρεια.

Φτάνει η διατροφή για να πάρω αρκετή λουτεΐνη;

Για πολλούς ναι, αν τρώνε τακτικά χόρτα, σπανάκι, αυγά και καλαμπόκι. Ένα πιάτο σπανακόρυζο δίνει περισσότερη λουτεΐνη από όση παίρνει ένας μέσος ενήλικας σε ολόκληρη την ημέρα.

Χρειάζεται λίπος για να απορροφηθεί η λουτεΐνη;

Βοηθά. Τα καροτενοειδή διαλύονται στο λίπος, οπότε μια κουταλιά ελαιόλαδο στα χόρτα ή ένα αυγό στο ίδιο γεύμα κάνει την απορρόφηση πιο εύκολη.

Η λουτεΐνη από τον κατιφέ είναι ίδια με αυτήν του σπανακιού;

Ως ουσία είναι η ίδια χρωστική. Ο κατιφές χρησιμοποιείται επειδή τα πέταλά του περιέχουν πολλή λουτεΐνη και δίνουν ένα εκχύλισμα με σταθερή περιεκτικότητα.

Ποιο είναι το κύριο καροτενοειδές του UpVision;

Ο πωλητής αναφέρει ως κύριο συστατικό τη ζεαξανθίνη, μαζί με βιταμίνες A, C, E, ψευδάργυρο, σπόρους σταφυλιού, λιναρόσπορο και χαμομήλι. Τις ποσότητες ανά κάψουλα τις γράφει η συσκευασία.

Πηγές

  1. National Eye Institute — AREDS/AREDS2
  2. Lutein — Wikipedia
  3. Zeaxanthin — Wikipedia
  4. American Academy of Ophthalmology — Diet and nutrition
  5. National Eye Institute — Age-related macular degeneration

Το κείμενο ετοίμασε η συντακτική ομάδα του VisionMax360 με βάση τις πηγές που αναφέρονται. Δεν αντικαθιστά τη συμβουλή οφθαλμιάτρου.

UpVision – κάψουλες για την καθημερινή άνεση των ματιών
UpVision

UpVision: κάψουλες για τα μάτια με ζεαξανθίνη, βιταμίνες A, C, E και ψευδάργυρο, 20 στη συσκευασία, τιμή του πωλητή 49 €, πληρωμή με αντικαταβολή στην Ελλάδα.

Συμπληρώματα για τα μάτια: σύγκριση για την Ελλάδα
Συμπληρώματα για τα μάτια: σύγκριση για την Ελλάδα

Ποια συμπληρώματα για τα μάτια παραγγέλνονται στην Ελλάδα: UpVision με ζεαξανθίνη και βιταμίνες, σύνθεση, τιμή του πωλητή, κόστος ανά ημέρα και αντικαταβολή.

Εικονογράφηση ματιού με μύρτιλα, καρότο και λουλούδια κατιφέ
Βιταμίνες για τα μάτια

Ποιες βιταμίνες συνδέονται με την όραση: βιταμίνη A, ριβοφλαβίνη, ψευδάργυρος, C, E, σελήνιο, λουτεΐνη, ωμέγα-3, με τροφές και ένα εβδομαδιαίο πιάτο για τα μάτια.

Άνδρας δουλεύει σε φορητό υπολογιστή σε φωτεινό γραφείο
Μάτια και οθόνη

Γιατί κουράζονται τα μάτια στην οθόνη και τι βοηθά: κανόνας 20-20-20, ανοιγοκλείσιμο, απόσταση, φως, μπλε φως, ξηρός αέρας και πότε να δείτε οφθαλμίατρο.

Η μέθοδος σύγκρισης του VisionMax360 βήμα προς βήμα
Η μέθοδος σύγκρισης του VisionMax360 βήμα προς βήμα

Τα κριτήρια της σύγκρισης του VisionMax360: σύνθεση, συσκευασία και δόση, κόστος ανά ημέρα, παραγγελία και πληρωμή, διαθεσιμότητα, βαθμολογία και γνώμες.

UpVision

UpVision: παραγγελία με αντικαταβολή

Αφήστε το όνομα και το τηλέφωνό σας και ο εκπρόσωπος του πωλητή θα σας καλέσει για να επιβεβαιώσει την παραγγελία και την αποστολή.

Παραγγελία UpVision · 49 € →
UpVision · 49 €πληρωμή με αντικαταβολή
Παραγγελία →